ลืมอบลวดครั้งเดียว ร้าวได้ในอีกสองวัน E7016 E7018

มีรอยร้าวประเภทหนึ่งที่น่ากลัวกว่ารอยร้าวทั่วไปครับ เพราะมองไม่เห็นจากผิว และมักไม่ได้ร้าวตอนเชื่อม แต่มาร้าวเอาตอนงานติดตั้งไปแล้ว บางทีข้ามวันด้วยซ้ำ

ต้นเหตุคือไฮโดรเจนครับ และตัวที่พาไฮโดรเจนเข้าไปก็คือความชื้นในลวดเชื่อม เรื่องนี้แหละที่ทำให้ลวดโลว์ไฮโดรเจนต้องอบก่อนใช้ทุกครั้ง

ลวดโลว์ไฮโดรเจนคืออะไร

คือลวดที่ออกแบบฟลักซ์มาให้ปล่อยไฮโดรเจนเข้าสู่แนวเชื่อมน้อยที่สุด จึงใช้กับงานที่รับแรงจริงจังได้ ในบ้านเราเจอหลัก ๆ 2 เกรด

ที่ร้านมีให้เลือกทั้ง ARCTECH ARC-7016 · KOBE LB-52 · KOBE LH-2000 · YAWATA L-55 ฝั่ง E7018 ก็มี KOBE LB-52-18 และ YAWATA 7018 ดูทั้งหมวดที่ ลวดเชื่อมเหล็กทนแรงดึงสูง

ไฮโดรเจนทำให้ร้าวได้ยังไง

ลำดับเหตุการณ์เป็นแบบนี้ครับ

1. ฟลักซ์ของลวดดูดความชื้นจากอากาศ ความชื้นก็คือน้ำ
2. ตอนเชื่อม ความร้อนแตกน้ำออกเป็นไฮโดรเจนกับออกซิเจน
3. ไฮโดรเจนละลายเข้าไปอยู่ในน้ำเหล็กที่กำลังหลอมได้ดีมาก
4. พอแนวเย็นตัวแข็งเป็นเนื้อแล้ว ไฮโดรเจนละลายอยู่ไม่ได้อีกต่อไป มันจึงพยายามดันตัวออก
5. แรงดันที่เกิดขึ้นรวมกับความเค้นในแนว ทำให้เนื้อแตกเป็นรอยร้าวเล็ก ๆใต้ผิว

ที่น่ากลัวคือขั้นตอนนี้ใช้เวลาครับ บางทีเชื่อมเสร็จตรวจแล้วดูดีทุกอย่าง ผ่านไป 24–48 ชั่วโมงถึงร้าว ช่างเรียกกันว่ารอยร้าวเย็น หรือรอยร้าวใต้แนวเชื่อม

ในงานโครงสร้างที่รับน้ำหนักจริง เรื่องนี้คือเรื่องความปลอดภัยของคนครับ ไม่ใช่แค่งานไม่สวย

อบลวดยังไงให้ถูก

ข้อที่คนทำผิดกันบ่อย

• เอาเข้าเตาอบขนมปังหรือเตาไมโครเวฟ — ไม่ได้ครับ อุณหภูมิไม่ถึงและคุมไม่ได้ ต้องเป็นตู้อบลวดจริง ๆ
• อบแล้วทิ้งไว้บนโต๊ะทั้งวัน — อบดีแค่ไหนก็ไม่มีประโยชน์ ลวดดูดความชื้นกลับภายในไม่กี่ชั่วโมง ต้องอยู่ในกระบอกอบร้อนตลอด
• อบทั้งกล่องกระดาษ — เอาลวดออกจากกล่องก่อน กล่องกระดาษเองก็อุ้มความชื้นและอาจไหม้
• อบซ้ำไปเรื่อย ๆ — ฟลักซ์จะเสื่อมและลอกร่อน สุดท้ายอาร์กไม่นิ่งและสแลกเคาะไม่ออก

ถ้าหน้างานไม่มีตู้อบเลย ทางเลือกที่รับได้คือซื้อแบบกระป๋องสุญญากาศที่ผู้ผลิตซีลมาให้ แกะแล้วใช้ให้หมดในวันเดียว อย่าแกะทิ้งค้างข้ามคืน

วิธีเชื่อมที่ต่างจากลวดธูป

เอาลวดโลว์ไฮโดรเจนมาเชื่อมแบบเดียวกับลวดธูปแล้วจะรู้สึกว่ามันใช้ยากครับ เพราะมันต้องการท่าที่ต่างออกไป

• เดินอาร์กสั้นมาก ให้ปลายลวดเกือบจิ้มชิ้นงาน ระยะประมาณครึ่งหนึ่งของขนาดลวด ถ้าอาร์กยาวอากาศจะเข้าแนวทันที แล้วพรุน
• อย่าจุดอาร์กลงบนแนวจริง ให้จุดบนแผ่นเหล็กเศษก่อน หรือใช้วิธีจุดข้างหน้าแล้วถอยกลับมาเริ่มเชื่อมจริง เพราะจุดเริ่มอาร์กเป็นจุดที่พรุนง่ายที่สุด
• ส่ายให้แคบ ไม่เกิน 2.5 เท่าของขนาดลวด ส่ายกว้างแล้วสแลกจะไหลนำหน้าแล้วฝังในแนว
• เคาะสแลกให้หมดทุกเที่ยว สแลกของลวดโลว์ไฮโดรเจนเหนียวกว่าลวดธูป ต้องเคาะจริงจัง
• งานเหล็กหนาหรืออากาศเย็น ให้อุ่นงานก่อน ราว 100–150°C ช่วยให้แนวเย็นช้าลง ไฮโดรเจนมีเวลาระเหยออกมากขึ้น

งานแบบไหนที่ต้องใช้ ไม่ใช่แค่ควรใช้

• โครงสร้างเหล็กที่รับน้ำหนัก เสา คาน โครงหลังคาช่วงกว้าง
• ถังแรงดัน ท่อแรงดัน หม้อไอน้ำ
• งานที่ต้องตรวจแนวเชื่อมด้วยเอกซเรย์หรืออัลตราโซนิก
• งานที่มีเอกสาร WPS หรือสเปกจัดซื้อระบุเกรดลวดมา
• เหล็กหนาตั้งแต่ราว 20 มม. ขึ้นไป
• เหล็กแรงดึงสูง เหล็กที่ผ่านการชุบแข็ง

งานพวกนี้ถ้าใช้ลวดธูป E6013 แทน อาจเชื่อมติดสวยงามดีทุกอย่าง แต่แนวรับแรงไม่ถึงสเปกและเสี่ยงร้าวใต้แนว ซึ่งตรวจด้วยตาไม่เจอครับ

ขอเอกสาร MTC ทำไม ใครต้องใช้

Mill Test Certificate คือใบรับรองผลทดสอบจากโรงงานผู้ผลิต ระบุส่วนผสมทางเคมีและค่าทางกลของลวดล็อตนั้นจริง ๆ

งานที่มักถูกขอ — งานราชการ งานโครงการใหญ่ งานที่มีผู้ตรวจสอบอิสระ งานส่งออก และงานที่ต้องทำ QA ส่งลูกค้า

ขอตั้งแต่ตอนสั่งซื้อเลยครับ เพราะ MTC ผูกกับเลขล็อตของลวด ถ้าของส่งไปแล้วค่อยมาขอทีหลัง จะตามหาว่าล็อตไหนยากกว่ามาก

คำถามที่พบบ่อย

อบลวดเชื่อมกี่องศา กี่ชั่วโมง

ลวดโลว์ไฮโดรเจน E7016 และ E7018 อบที่ 300–350 องศาเซลเซียส นาน 30–60 นาที แล้วเก็บในกระบอกอบร้อนที่ราว 100–150 องศาระหว่างทำงานครับ ส่วนลวดธูปรูไทล์อย่าง E6013 ไม่ต้องอบ แค่เก็บในที่แห้งปิดกล่องให้สนิทก็พอ

ไม่อบลวดแล้วเป็นอะไร

อาการที่เห็นทันทีคือแนวเชื่อมพรุนเป็นรูเข็ม จุดอาร์กติดยาก และสแลกเคาะไม่ค่อยออก แต่อาการที่อันตรายกว่าคือรอยร้าวใต้แนวเชื่อมซึ่งมองไม่เห็นจากผิวและอาจเกิดหลังเชื่อมเสร็จไปแล้ว 1–2 วัน ในงานโครงสร้างที่รับน้ำหนักนี่คือเรื่องความปลอดภัย ไม่ใช่แค่งานไม่สวย

ใช้เตาอบธรรมดาอบลวดแทนได้ไหม

ไม่ได้ครับ เตาอบทำอาหารทั่วไปขึ้นไม่ถึง 300 องศาและคุมอุณหภูมิไม่แม่นพอ ต้องใช้ตู้อบลวดโดยเฉพาะ ถ้าหน้างานไม่มีตู้อบจริง ๆ ให้ซื้อลวดแบบกระป๋องสุญญากาศที่ผู้ผลิตซีลมา แกะแล้วใช้ให้หมดภายในวันเดียว อย่าแกะทิ้งค้างข้ามคืน

E7016 กับ E7018 ต่างกันตรงไหน

แรงดึงอยู่ระดับเดียวกันคือไม่ต่ำกว่า 490 MPa และเป็นโลว์ไฮโดรเจนทั้งคู่ ต่างกันที่ E7018 มีผงเหล็กผสมในฟลักซ์ จึงเติมเนื้อเร็วกว่าและแนวเรียบกว่า เหมาะเหล็กหนาที่เชื่อมหลายเที่ยว ส่วน E7016 คุมน้ำเหล็กง่ายกว่าในท่ายาก ช่างท่อจึงนิยมใช้เชื่อมเที่ยวแรก

ทำไมเชื่อมลวด 7018 แล้วพรุนตรงจุดเริ่มอาร์กทุกครั้ง

เพราะตอนจุดอาร์ก ฟลักซ์ยังไม่ทันสร้างม่านแก๊สคลุมแนว อากาศจึงเข้าไปในน้ำเหล็กช่วงแรก แก้ได้ 3 ทางครับ — จุดอาร์กบนแผ่นเหล็กเศษก่อนแล้วค่อยลากเข้าแนวจริง หรือจุดล้ำไปข้างหน้าแล้วถอยกลับมาเริ่มเชื่อมทับรอยเริ่ม และเดินอาร์กให้สั้นที่สุดตั้งแต่วินาทีแรก

งานของผมต้องใช้โลว์ไฮโดรเจนหรือเปล่า

โทรหรือแอด LINE มาถามได้เลยครับ บอกว่างานอะไร เหล็กหนาเท่าไร มีแบบหรือสเปกจากวิศวกรไหม และต้องส่งเอกสารอะไรบ้าง เดี๋ยวเราแนะนำเกรดลวดที่เหมาะให้ พร้อมเตรียม MTC ให้ด้วยถ้าต้องใช้ มีครบทั้ง ARCTECH KOBE และ YAWATA ราคาพิเศษสำหรับร้านค้า โรงงาน ผู้รับเหมา และงานโครงการ