ลวดเชื่อมเงินกี่เปอร์เซ็นต์ถึงพอ จ่ายแพงเกินหรือเปล่า

งานบางอย่างเชื่อมแบบหลอมละลายไม่ได้ครับ — ท่อทองแดงแอร์ผนังบางเป็นกระดาษ ใบมีดคาร์ไบด์ที่โดนความร้อนแล้วเสียคม ทองเหลืองกับเหล็กที่เป็นคนละวัสดุ

งานพวกนี้ต้องใช้วิธีประสาน ซึ่งไม่ได้หลอมเนื้องาน แต่ใช้โลหะตัวที่สามที่หลอมต่ำกว่ามาไหลแทรกเข้าไปยึดสองชิ้นเข้าด้วยกัน

เชื่อมกับประสาน ต่างกันยังไง

หัวข้อ	เชื่อม (หลอมละลาย)	ประสาน (Brazing)
เนื้องานหลอมไหม	หลอม	ไม่หลอม แค่ร้อนพอให้ลวดไหล
ความร้อนที่ใช้	สูงมาก	ต่ำกว่ามาก งานไม่บิด
ต่อวัสดุต่างชนิดได้ไหม	ยาก บางคู่ทำไม่ได้เลย	ได้ดี เป็นจุดแข็งของวิธีนี้
ความแข็งแรง	สูงกว่า	พอสำหรับงานท่อและงานทั่วไป
ต้องมีช่องว่างระหว่างชิ้นงาน	ไม่ต้อง	ต้องมี ลวดถึงจะไหลแทรกเข้าไปได้

หัวใจของการประสานคือแรงซึมตามรูเล็กครับ น้ำโลหะจะไหลแทรกเข้าไปในช่องแคบ ๆ ระหว่างสองชิ้นเอง เหมือนน้ำซึมเข้าไปในหลอดกาแฟเล็ก ๆ

ฉะนั้นถ้าสองชิ้นแนบสนิทเกินไปหรือห่างเกินไป ลวดจะไหลเข้าไม่ได้ ช่องว่างที่เหมาะอยู่ราว 0.05–0.15 มม. คือแค่หลวมนิดเดียว

ลวดประสานมีกี่แบบ

แบ่งตามโลหะหลักได้ 3 กลุ่มครับ

กลุ่ม	ใช้กับ	จุดเด่น
ทองเหลือง (RBCuZn)	เหล็ก เหล็กหล่อ ทองเหลือง ทองแดง	ราคาถูก แข็งแรงพอใช้ หาง่าย
ฟอสฟอรัส-ทองแดง (BCuP)	ทองแดงกับทองแดง งานท่อแอร์	ไม่ต้องใช้ฟลักซ์เมื่อต่อทองแดงกับทองแดง
เงิน (BAg)	ได้เกือบทุกวัสดุ ทองแดง สแตนเลส คาร์ไบด์	หลอมต่ำสุด ไหลดีสุด แข็งแรงสุด แต่แพงสุด

งานท่อแอร์ ท่อทองแดง ใช้อะไร

นี่คืองานที่ถามกันมากที่สุดครับ และคำตอบขึ้นกับว่าต่อทองแดงกับอะไร

• ทองแดง ต่อ ทองแดง — ใช้ลวดกลุ่มฟอสฟอรัส-ทองแดง เปอร์เซ็นต์เงินต่ำก็พอ และไม่ต้องใช้ฟลักซ์ เพราะฟอสฟอรัสทำหน้าที่แทนฟลักซ์ให้เอง
• ทองแดง ต่อ เหล็ก หรือ ทองแดง ต่อ ทองเหลือง — ต้องใช้ฟลักซ์ด้วย และควรขยับเปอร์เซ็นต์เงินขึ้น
• ทองแดง ต่อ สแตนเลส — ต้องใช้เปอร์เซ็นต์เงินสูงและใช้ฟลักซ์เสมอ

⚠️ ข้อห้ามสำคัญ — ลวดที่มีฟอสฟอรัส ห้ามใช้กับเหล็กและสแตนเลสโดยตรงครับ เพราะจะเกิดสารประกอบเปราะที่รอยต่อ ดูแข็งแรงตอนแรกแต่แตกง่ายมากเมื่อมีแรงสั่น งานแบบนั้นต้องใช้ลวดกลุ่มเงินที่ไม่มีฟอสฟอรัส

ของที่มีให้เลือก — ARCTECH 0-40% ประสานท่อทองแดง-เหล็ก · HARRIS 0-56% ทองแดง-สแตนเลส · และ HARRIS Safety-Silv 56FC (BAg-7) หุ้มฟลักซ์ในตัว ซึ่งสะดวกมากเพราะไม่ต้องทาฟลักซ์แยก ดูทั้งหมวดที่ ลวดเชื่อมประสาน เชื่อมเงิน

เชื่อมทองเหลืองด้วยไฟแก๊ส

งานเชื่อมทองเหลืองแบบคลาสสิกที่ช่างรุ่นเก่าใช้กันมานาน ยังใช้ได้ดีอยู่ครับ โดยเฉพาะงานซ่อมเหล็กหล่อและงานต่อท่อ

• RBCuZn-A — ลวดทองเหลืองเปลือย ต้องทาฟลักซ์เอง ราคาประหยัดที่สุด
• RBCuZn-C — แบบหุ้มฟลักซ์มาให้แล้ว สะดวกกว่า ไม่ต้องจุ่มฟลักซ์ระหว่างเชื่อม

ถ้าเชื่อมด้วยไฟอาร์กอนก็มี ERCuSi-A สำหรับงานทองเหลืองและทองแดง แนวจะสวยกว่าและควบคุมง่ายกว่าไฟแก๊สมาก

ส่วนงาน MIG ที่ต้องทำปริมาณเยอะ มีเป็นม้วนเลยครับ MIG ทองเหลือง ERCuSi-A และ MIG ทองแดง ERCu สำหรับงานบัสบาร์ไฟฟ้า

ซ่อมหม้อน้ำ ซ่อมท่ออลูมิเนียม

งานนี้ใช้ลวดประสานอลูมิเนียมครับ แบบไส้ฟลักซ์ในตัว ใช้กับไฟแก๊สธรรมดา ไม่ต้องมีตู้เชื่อมเลย

เหมาะกับรอยรั่วเล็ก ๆ ที่ไม่ต้องรับแรง เช่นหม้อน้ำรถ ท่อแอร์ ครีบระบายความร้อน ข้อดีคือความร้อนต่ำ ชิ้นงานบางไม่ทะลุ

เคล็ดลับ — อลูมิเนียมไม่เปลี่ยนสีก่อนหลอม จึงดูยากว่าร้อนพอหรือยัง ให้เอาลวดแตะผิวเป็นตัวทดสอบ ถ้ายังไม่ไหลแปลว่ายังไม่ร้อนพอ อย่าเอาไฟจ่อที่ลวดโดยตรง ต้องให้ความร้อนจากชิ้นงานเป็นตัวละลายลวด

ทำยังไงให้ประสานติดแน่น

1. สะอาดคือทุกอย่าง ขัดผิวให้เห็นเนื้อโลหะสด เช็ดคราบน้ำมันออกให้หมด ผิวสกปรกนิดเดียวลวดก็ไม่ไหลแล้ว
2. เว้นช่องว่างให้พอดี แน่นเกินไปลวดไหลไม่เข้า หลวมเกินไปแรงซึมไม่ทำงาน
3. ให้ความร้อนที่ชิ้นงาน ไม่ใช่ที่ลวด ข้อนี้คนทำผิดมากที่สุด ถ้าจ่อไฟที่ลวด ลวดจะละลายหยดลงมากองอยู่บนผิวโดยไม่ยึดติด
4. อุ่นให้ทั่วรอบข้อต่อ ไม่ใช่จุดเดียว เพราะลวดจะไหลไปหาที่ที่ร้อนที่สุด ถ้าร้อนไม่ทั่วมันจะไหลกองอยู่ข้างเดียว
5. ล้างฟลักซ์ออกหลังเสร็จ ฟลักซ์ที่ค้างอยู่กัดกร่อนเนื้องานได้ ล้างด้วยน้ำอุ่นขณะที่ยังอุ่น ๆ อยู่

เปอร์เซ็นต์เงินยิ่งสูงยิ่งดีจริงไหม

ไม่เสมอไปครับ เงินยิ่งสูงยิ่งหลอมต่ำลงและไหลดีขึ้น ซึ่งดีสำหรับงานที่ช่องว่างแคบมาก งานที่กลัวความร้อน หรือวัสดุที่ประสานยาก

แต่สำหรับงานท่อทองแดงทั่วไป เปอร์เซ็นต์เงินต่ำ ๆ ก็เอาอยู่แล้ว และประหยัดกว่าหลายเท่า

หลักง่าย ๆ คือใช้เปอร์เซ็นต์ต่ำที่สุดที่งานยังผ่าน ส่วนงานที่ควรใช้เปอร์เซ็นต์สูงคืองานสแตนเลส งานคาร์ไบด์ งานที่ต้องทนแรงสั่น และงานที่ต้องผ่านการตรวจ

คำถามที่พบบ่อย

เชื่อมท่อแอร์ท่อทองแดงใช้ลวดอะไร

ถ้าต่อทองแดงกับทองแดง ใช้ลวดกลุ่มฟอสฟอรัส-ทองแดง เปอร์เซ็นต์เงินต่ำก็พอ และไม่ต้องใช้ฟลักซ์เพราะฟอสฟอรัสทำหน้าที่แทนให้เอง แต่ถ้าต่อทองแดงกับเหล็กหรือทองเหลือง ต้องใช้ฟลักซ์ร่วมด้วยและควรขยับเปอร์เซ็นต์เงินขึ้น ส่วนทองแดงกับสแตนเลสต้องใช้เปอร์เซ็นต์เงินสูงและใช้ฟลักซ์เสมอ

เชื่อมกับประสานต่างกันยังไง

เชื่อมคือการหลอมเนื้องานทั้งสองชิ้นให้รวมเป็นเนื้อเดียว ส่วนประสานคือไม่หลอมเนื้องาน แค่ทำให้ร้อนพอที่ลวดประสานจะไหลแทรกเข้าไปในช่องว่างระหว่างสองชิ้นแล้วยึดไว้ ข้อดีของประสานคือใช้ความร้อนต่ำกว่ามาก งานไม่บิด และต่อวัสดุต่างชนิดกันได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่การเชื่อมทำได้ยาก

ลวดเชื่อมเงินกับลวดทองเหลือง ใช้แทนกันได้ไหม

แล้วแต่งานครับ ลวดทองเหลืองราคาถูกกว่ามากและใช้ได้ดีกับงานเหล็ก เหล็กหล่อ และทองเหลือง แต่ต้องใช้ความร้อนสูงกว่า ส่วนลวดเงินหลอมต่ำกว่า ไหลดีกว่า และใช้ได้กับวัสดุที่หลากหลายกว่ารวมถึงสแตนเลสและคาร์ไบด์ งานท่อบางและงานที่กลัวความร้อนควรใช้ลวดเงิน

ทำไมลวดประสานไม่ยอมไหลเข้ารอยต่อ

สาเหตุหลักมี 3 ข้อครับ — ผิวไม่สะอาด มีคราบออกไซด์หรือน้ำมันอยู่ · ความร้อนไม่พอหรือไม่ทั่ว ลวดจะไหลไปหาที่ที่ร้อนที่สุดเท่านั้น · เอาไฟจ่อที่ลวดแทนที่จะจ่อที่ชิ้นงาน ทำให้ลวดละลายหยดลงมากองบนผิวโดยไม่ยึดติด ข้อสุดท้ายนี้คือความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุด

ลวดฟอสฟอรัสใช้กับเหล็กได้ไหม

ไม่ได้ครับ ลวดที่มีฟอสฟอรัสห้ามใช้กับเหล็กและสแตนเลสโดยตรง เพราะจะเกิดสารประกอบเหล็ก-ฟอสฟอรัสที่เปราะมากตรงรอยต่อ ตอนประสานเสร็จอาจดูแข็งแรงดี แต่พอมีแรงสั่นหรือแรงกระแทกจะแตกง่ายมาก งานที่ต้องต่อกับเหล็กให้ใช้ลวดกลุ่มเงินที่ไม่มีฟอสฟอรัสแทน

ไม่รู้ว่างานของเราต้องใช้กี่เปอร์เซ็นต์

โทรหรือแอด LINE มาบอกว่าจะต่อวัสดุอะไรกับอะไร ท่อขนาดไหน และงานต้องทนแรงดันหรือแรงสั่นหรือเปล่า เดี๋ยวเราแนะนำให้ครับ เพราะเปอร์เซ็นต์เงินที่สูงเกินจำเป็นคือต้นทุนที่จ่ายเปล่า มีครบทั้งลวดทองเหลือง ลวดเงินหลายเปอร์เซ็นต์ ทั้งแบบเปลือยและหุ้มฟลักซ์ ราคาพิเศษสำหรับร้านค้าและช่างแอร์